Urazy stawu skokowego

Urazy stawu skokowego

Urazy stawu skokowego to bardzo częsta kontuzja, występująca nie tylko wśród sportowców i osób aktywnych, ale także bardzo często wśród osób nieuprawiających żadnych sportów. Paradoksalnie do urazów tego typu najczęściej dochodzi podczas wykonywania zwykłych codziennych czynności jak na przykład schodzenie ze schodów lub wchodzenie do samochodu na śliskiej nawierzchni.

Mechanizm urazu jest prosty i dotyczy patologicznego skręcenia do wewnątrz lub na zewnątrz, czego następstwem jest uszkodzenie aparatu więzadłowego, który może wystąpić wraz z uszkodzeniem struktur kostnych, chrzestnych, kombinowanych lub bez ich naruszenia.
Epidemiologia

Uszkodzenia stawu skokowego mogą wystąpić u każdego, niezależnie od wieku. Największa liczba urazów przypada jednak na osoby w wieku od 15 do 24 lat. Niektóre publikacje podają, że największy wzrost urazów przypada pomiędzy 15 a 19 rokiem życia, co z pewnością wiąże się bezbezpośrednio z częstotliwością aktywności fizycznej osób w tej grupie wiekowej. Statystyki pokazują również, że to mężczyźni częściej niż kobiety miewają problemy z urazami tego typu.

Uszkodzenia stawu skokowego są jedną z najczęściej spotykanych kontuzji wśród ludzi. Dla przykładu, w samych tylko Stanach Zjednoczonych rocznie aż 2 000 000 osób zgłasza się do lekarza z dolegliwościami pourazowymi stawu skokowego, co wiąże się z kosztami opieki zdrowotnej rzędu 2 miliardow USD.
Najnowsze publikacje NCAA (National Collegiate Athletic Association Sports) z 2017 roku, pokazują, że urazy stawu skokowego najczęściej występują wśród zawodników następujących dyscyplinach sportowych: piłka nożna (2,42/1000 osób), zapasy (2,11 na 1000 osób) oraz hokej (1,19 na 1000 osób). W badaniu nie zostali ujęci zawodnicy mieszanych sztuk walki.

W większości przypadków są to naderwania oraz zerwania aparatu więzadłowego stawu skokowego, a także złamania, które wiążą się z absencją od treningów od 1 dnia nawet do 3 miesięcy w zależności od stopnia uszkodzenia stawu.

Anatomia stawu skokowego

Staw skokowy możemy podzielić na górny i dolny.
Staw skokowy górny jest stawem jednoosiowym, zawiasowym, zbudowanym z kości piszczelowej i strzałkowej oraz kości skokowej, która jest obejmowana przez tzw. kostkę boczną kości strzałkowej i przyśrodkową kości piszczelowej. Z obu stron staw skokowy górny jest stabilizowany przez mocne więzadła łączące kostkę boczną i przyśrodkową ze strukturami kostnymi kości stopy. I tak odpowiednio od strony przyśrodkowej stabilizuje więzadło wielowarstwowe trójgraniaste.

Od boku staw skokowy górny stabilizowany jest przez więzadło skokowo-strzałkowe przednie, więzadło skokowo-strzałkowe tylne (najmocniejsze z trzech więzadeł strzałkowych) oraz więzadło piętowo-strzałkowe.
Staw skokowy dolny dzieli się na przedni i tylny. Część przednią stawu skokowego dolnego tworzą kości – łódkowa, piętowa i skokowa, a część tylną kości – piętowa i skokowa.

Urazy stawu skokowego (podział)

Urazy stawu skokowego dotyczą uszkodzenia kości, aparatu więzadłowego oraz ścięgien struktur mięśniowych. Struktury kostne stabilizowane są przez elastyczne struktury więzadłowe, których zadaniem jest trzymanie „wszystkiego” na miejscu. Do odpowiednich struktur kostnych przyczepione są ścięgna mięśni, dzięki którym wykonywane są fizjologiczne ruchy zgięciowe i wyprostne. Uszkodzenie w/w struktur ma miejsce wtedy, gdy zostanie przekroczona anatomiczna granica ruchomości w stawie, czego następstwem są:

1. Uszkodzenia struktur kostnych:
– złamanie kości, głównie w zakresie kostki bocznej, przyśrodkowej i tylnej lub w urazach wysokoenergetycznych wszystkich trzech struktur kostnych. Taki uraz określany jest jako złamanie trójkostkowe. (rys. 1)
– złamanie kości piszczelowej i strzałkowej w części dalszej (rys. 2)

2. Uszkodzenia struktur więzadłowych:
– uszkodzenie więzadła trójgraniastego (rys. 3)
– uszkodzenie więzadła strzałkowo-piszczelowego przedniego (rys. 4)
– uszkodzenie więzadła strzałkowo-piszczelowego tylnego

3. Uszkodzenia mięśni zginaczy i prostowników stawu skokowego (rys. 5).

4. Uszkodzenia torebki stawowej ze współistniejącym uszkodzeniem struktur więzadłowych (rys. 6)

Wyżej wymienione urazy należą do najczęstszych urazów stawu skokowego i związane są w większości przypadków z urazami wysokoenergetycznymi. Musimy jednak pamiętać, że u sportowców współistnieją mikrourazy, które powodują uszkodzenie architektury aparatu więzadłowego i powstanie zmian bliznowatych, powodując tym samych zmniejszenie ich elastyczności, a co za tym idzie zwiększenie prawdopodobieństwa urazu.
Postępowanie po urazie

Bezpośrednio po urazie należy w pierwszej kolejności zastosować terapię P.R.I.C.E. Te akronimy z angielskiego oznaczają Protection – Ochrona uszkodzonej struktury, w tym przypadku stawu skokowego, Rest – odpoczynek i odciążenie kończyny dolnej, Ice – oziębienie okolicy urazu, aby zmniejszyć obrzęk, wskazane jest chłodzenie przez pierwsze 72 godziny lub do czasu konsultacji ze specjalistą, Compression – ucisk oraz Elevation – czyli uniesienie kończyny do góry na około 30 stopni od poziomu.

Po zaopatrzeniu urazu należy zgłosić się do lekarza, celem wykonania badania RTG, które pozwoli na ocenę stanu struktur kostnych oraz w mniejszym stopniu tkanek miękkich.

Wykonanie badania USG pozwoli na ocenę stanu struktur miękkich takich jak aparat więzadłowy oraz ścięgnisty, a także tkanki miękkie podskórne w ocenie statycznej oraz podczas wymuszonych ruchów. Jeżeli stan kliniczny pacjenta wymaga dalszej diagnostyki, niezbędne jest wykonanie badania MRI bez kontrastu (gdy uraz jest świeży). W przypadku urazu przewlekłego wskazane jest badanie z kontrastem.

Przy złamaniach zakłada się opatrunek gipsowy – jest to leczenie zachowawcze. W przypadku niestabilnego złamania wskazane jest wykonanie zabiegu chirurgicznego polegającego na stabilizacji płytkami chirurgicznymi i śrubami, odpowiednio do rodzaju urazu.

W przypadku uszkodzenia aparatu więzadłowego w większości przypadków jest stosowane leczenie zachowawcze, polegające na unieruchomieniu stawu skokowego oraz fizjoterapia.
Niestety leczenie i rehabilitacja stawu skokowego jest długa i w wielu przypadkach trwa nawet do dwóch lat.

Prewencja urazow

Aby zmniejszyć ryzyko występowania urazów stawu skokowego, najważniejsza jest dobra rozgrzewka przed każdą aktywnością fizyczną. Należy również zawsze pamiętać o wyleczeniu do końca pomniejszych urazów tak, by nie dochodziło do ich dalszej progresji.

Pamiętaj także o:

– zaprzestaniu treningu, gdy poczujesz ból

– fizjoterapii

– zdrowej diecie, która pozwoli utrzymać prawidłową wagę ciała

– rozgrzewce

– stretchingu

– dobraniu odpowiedniego obuwia

– trenowaniu na równej i suchej powierzchni

UWAGA! Nieleczone urazy prowadzą do zmian degeneracyjnych, które w większości przypadków są nieodwracalne i upośledzają ruchomość w stawie.

Dominik Sieron MD PhD BSc

FightExpert Magazine nr 7

Bibliografia

 

Agnieszka Pedrycz, Małgorzata Frąckiewicz, Beata Cichacz, Piotr Siermontowski.
Urazy w obrębie stawu skokowego. diagnostyka, profilaktyka, leczenie operacyjne. Polish hyperbaric research 4(49)2014 Journal of polish hyperbaric medicine and technology society.

 

Kilic O, Maas M, Verhagen E, Zwerver J, Gouttebarge V.
Incidence, aetiology and prevention of musculoskeletal injuries in volleyball: a systematic review of the literature.
European Journal of Sport Science  2017 apr 9:1-29.

 

Grim C, Hotfiel T, Engelhardt M, Plewinski S, Spahl O, Wolfarth B.
Sports injuries and illnesses of the german national team during the 2016 olympic summer games in rio de janeiro.  Sportverletz sportschaden. 2017 jan;31(1):25-30.

 

Newman T, Gay M, Buckley W.
Prophylactic ankle bracing in military settings: a review of the literature.
Military   medicine 2017 mar;182(3).

 

Waterman BR, Owens BD, Davey S, Zacchilli MA, Belmont PJ Jr.
The epidemiology of ankle sprains in the United States J.
Bone Joint Surg Am. 2010 Oct 6;92(13):2279-84.

 

Mauntel TC, Wikstrom EA, Roos KG, Djoko A, Dompier TP, Kerr ZY.
The epidemiology of High Ankle Sprains in National Collegiate Athletic Association Sports.
Am J Sports Med. 2017 Apr 1 Apr 1:363546517701428

Udostępnij

Comments are closed.